Tegenstromen – seminarie 2
Wollstonecraft en haar strijd tegen het patriarchale ‘gezonde verstand’ van verlichtings- en anti-verlichtingsfilosofen
- Docent(en): Emiliano Acosta
- Jaar: seminarie
- Datum: 29 november 2025
Description
Mary Wollstonecraft (1759-1797) is voornamelijk bekend als de auteur van ‘A Vindication of the Rights of Woman’ van 1792, doorgaans gepresenteerd als een werk over gelijkheid tussen mannen en vrouwen en vrouwenemancipatie. Maar dit werk is meer dan dat. Want daarin bespreekt Wollstonecraft in extenso ook centrale ideeën uit haar pamflet van 1790, ‘Vindication of the Rights of Men’, zoals de noodzakelijke rol van het onderwijs in de emancipatie van mannen en vrouwen en de economische, sociale en politieke ongelijkheid die het systeem produceert en nodig heeft om te functioneren. Niettemin wordt ze nog altijd aan het publiek ingeleid als auteur van alleen dit werk en daarom alleen als een pionierster van het feminisme. Ze is zonder twijfel cruciaal voor het feminisme als filosofische stroming maar ze is vooral een van de meest radicale denkers van de verlichting. Ze bekritiseert niet alleen conservatieve denkers zoals Burke maar ook de interne contradicties van verlichtingsdiscoursen over rechten van de mens en emancipatie van de mensheid, o.a. Rousseau.
Wollstonecraft wil het emancipatorische project van de verlichting onvoorwaardelijk realiseren. Met beide werken heeft ze zich een plaats bemachtigd in het mannenbastion dat het pantheon van de verlichtingsfilosofen nog altijd is. Maar ze is niet alleen een verdediger van een nog te realiseren verlichting. Ze is ook een moment van zelfkritiek van de verlichting. Ze laat ons zien dat de verlichting, waarover geletterde mannen graag filosoferen en onderling debatteren de economische, politieke en ontologische ongelijkheid van het systeem onkritisch aanvaardt, reproduceert en versterkt.
In het seminarie zullen we een selectie uit haar ‘Pleidooi voor de rechten van de vrouw’ (1792) samen lezen en de hoofdideeën van haar filosofie bespreken.
Aanbevolen literatuur:
Acosta, E. “Wollstonecraft en de verlichting”, in: Acosta, E. Filosofische decamerone. Tweede uitgave. Pags. 115-134. Leuven: ACCO, 2024.
Johnson, Claudia L.. Equivocal Beings : Politics, Gender, and Sentimentality in the 1790s–Wollstonecraft, Radcliffe, Burney, Austen. Chicago: University of Chicago Press, 1995.
O’Neill, Daniel I.. The Burke-Wollstonecraft Debate: Savagery, Civilization, and Democracy. University Park, USA: Penn State University Press, 2007.
Todd, Janet. Mary Wollstonecraft: a revolutionary life. London: Weidenfel and Nicholson, 2000.
Tomaselli, Sylvana, “Mary Wollstonecraft”, The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2025 Edition), Edward N. Zalta & Uri Nodelman (eds.), URL = <https://plato.stanford.edu/archives/spr2025/entries/wollstonecraft/>.
– – – – – Mary Wollstonecraft: Philosophy, Passion, and Politics. Princeton and Oxford: Princeton University Press, 2020.
Wollstonecraft, Mary. Vindication of the Rights of Men, in a Letter to the Right Honourable Edmund Burke, London: Joseph Johnson, November, 1790 anonymous; December, 1790 bearing Wollstonecraft’s authorship.
– – – – – A Vindication of the Rights of Woman with Strictures on Political and Moral Subjects, London: Joseph Johnson, 1792; second edition 1792; reprinted 1796. Second imprint dedicated to M. Talleyrand-Périgord.
Emiliano Acosta is hoofddocent Sociale en Politieke Filosofie aan de Universiteit Antwerpen en gastdocent aan de Universiteit Gent en Universiteit van Catania. Hij is alumnus van de Jonge Academie van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten en de Deutscher Akademischer Austauschdienst (DAAD).
Naast wetenschappelijke publicaties over moderne wijsbegeerte -voornamelijk Kant en Duits Idealisme- is hij auteur van Plato lezen: liefde, filosofie en democratie in de Apologie van Socrates (2020), Filosofische decamerone 2023) en Schiller versus Fichte (2011).
(foto Gerbrich Reynaert)
