Tijd 7

Description

Hoewel het begrip ‘filosofie van de geschiedenis’ pas in 1765 door Voltaire werd gecreëerd, is het denken over geschiedenis en tijd reeds in het oude Griekenland en het Jodendom begonnen. Traditioneel neemt men aan dat de Griekse opvatting van de geschiedenis ‘cyclisch’ was en de Joods-christelijke opvatting ‘lineair’, al zijn er ook in het Griekse denken elementen van een lineair geschiedenisbegrip (progressief of regressief) terug te vinden. Als voorbeeld van een cyclische Griekse visie op tijd en geschiedenis nemen we Plato, als voorbeeld van een lineaire conceptie de geschiedenistheologie van Augustinus.

In de Moderne Tijd (17^de – 19^de eeuw) domineert een profane lineaire geschiedenisfilosofie, vooral maar niet uitsluitend een filosofie van de vooruitgang (voorbeeld Condorcet). Daarnaast is er de terugkeer van een cyclisch model (voorbeelden Vico en Lasaulx). De Moderne geschiedenisfilosofie culmineert in de geschiedenisfilosofie van Hegel, een dialectische vooruitgangsfilosofie met tegelijk cyclische elementen.

In de Hedendaagse periode is Spengler de belangrijkste vertegenwoordiger van een cyclische geschiedenisfilosofie. Als voorbeeld van een recente lineaire en optimistische geschiedenisfilosofie nemen we Fukuyama.

Aanbevolen literatuur

Koen Verrycken, Geschiedenis, antropologie en schuld. Douglas Murray en de geschiedenisfilosofie, Brussel, ASP, 2021, 255 p.

Koen Verrycken

Professor emeritus Koen Verrycken is doctor in de wijsbegeerte, licentiaat in de klassieke filologie, licentiaat in de geschiedenis (Oudheid) en kandidaat in de Oosterse filologie en geschiedenis. Hij doceerde onder meer antieke filosofie, geschiedenisfilosofie en metafysica aan de Universiteit Antwerpen. Hij was bestuurslid en later ondervoorzitter van de SCFA.

Enkele publicaties:

Dialectiek van de Griekse Verlichting, Academic and Scientific Publishers, Brussel, 2023

Geschiedenis, antropologie en schuld. Douglas Murray en de geschiedenisfilosofie, University Press Antwerp, Academic and Scientific Publishers, Brussel, 2021

Athene of Jeruzalem. De filosofie en de heilige waarheid, Academic and Scientific Publishers, Brussel, 2019